Belevingsgerichte zorg.

Belevingsgerichte zorg is een verzamelnaam voor veel gebruikte benaderingsmethoden in de zorg voor mensen met dementie en verstandelijk gehandicapten. Bij belevingsgerichte zorg wordt rekening gehouden met de individuele behoeften van een cliënt en niet met de beperkingen. 
 
Wat betekent belevingsgerichte zorg?

Een beleving is de manier waarop iemand iets ervaart, dit kan zowel positief als negatief zijn. Bij een belevingsgerichte aanpak staat de beleving van iemand centraal en wordt vaak geprobeerd om een negatieve beleving om te zetten naar een positieve beleving.

Bij belevingsgerichte zorg staat vooral de beleving van de cliënt centraal. De zorg houdt in dat geval rekening met de individuele behoefte, waarbij een negatieve ervaring, bijvoorbeeld tijdens een zorgmoment dat stress geeft, zoveel mogelijk omgezet wordt in een positieve beleving.

Het doel van belevingsgerichte zorg

Belevingsgerichte zorg wordt afgestemd op de individuele behoefte van de cliënt, verbetert de sociale contacten en laat het onbegrepen gedrag afnemen. Door middel van de juiste bejegening en benadering, al dan niet in combinatie met technologie, kan middels belevingsgerichte zorg de kwaliteit van leven van de cliënt bevorderd worden of gelijkwaardig blijven.

 
Het toepassen van belevingsgerichte zorg

Belevingsgerichte zorg is vaak een combinatie van verschillende benaderingsmethoden in de zorg waarbij je bewust contact probeert te maken met de cliënt. Dit zal voor iedere cliënt anders zijn, afhankelijk van de vorm, soort en ernst van de ziekte of beperking. Bij dementie spreekt men bijvoorbeeld over diverse fases waarin de benaderingsmethodes verschillen per fase.
 

Belevingsgerichte zorg bij onbegrepen gedrag
"Door deze andere benaderingswijze en het gebruik van technologieën zoals de Qwiek.up, zien we een daling in de zorg met katjavan bijna 60% bij de inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen." Lees meer

- Katja, manager intensieve zorg

Reminiscentie door middel van oude beelden

 

1. Uitgaan van de eigen kracht
Wanneer je met dementie of een (verstandelijke) beperking in het zorghuis terecht komt en afhankelijk wordt van de zorg, kan er al snel hospitalisatie optreden. Hospitalisatie ontstaat vaak doordat je in een andere (zorg)omgeving terecht komt, waar je je moet aanpassen aan de regels en leefwijze en waar onbekende mensen, zorg en medebewoners, onderdeel uit gaan maken van je dagelijks leven. Dit kan zorgen voor grote verwarring.

Zorgverleners zijn er om zorg te verlenen, maar probeer mensen, wanneer de mogelijkheid er is, toch gewoon uit te laten gaan van hun eigen kracht. Laat ze zoveel mogelijk zelf doen, zodat je ze cognitief, fysiek en sociaal blijft stimuleren.

"Laat ze zoveel mogelijk zelf doen."

2. Validation
Validation is een methodiek om te communiceren met gedesoriënteerde ouderen en hen te ondersteunen om hun eigenwaarde, identiteit en zelfrespect te herstellen. De basis van Validation is het accepteren en respecteren van de persoon met dementie. Zorgverleners dienen zich in te leven in de beleving van de persoon met dementie door goed te luisteren, kijken, oogcontact te volgen en lichaamssignalen te begrijpen. Het is belangrijk dat de beleving en de gevoelens van deze persoon bevestigd (gevalideerd) wordt. Belangrijk is ook dat zorgverleners niet oordelend zijn, maar de normen en waarden van de cliënt centraal stellen. Stelregels voor validation zijn: confronteer niet, commandeer niet, redeneer de persoon niet omver, bekritiseer niet, negeer gevoelens niet, koop niet om en lieg niet.

Om achter het levensverhaal van een cliënt te komen, is een samenwerking met familie vaak essentieel. Laat de familie bijvoorbeeld een levensboek maken of foto’s verzamelen waarbij de nadruk ligt op de mooiste en belangrijkste momenten uit het leven van de cliënt. Is er geen of moeilijk contact met de naaste familie? Zorg dan door middel van herkenbare plaatjes, foto’s en voorwerpen of je zelf achter de interesses kunt komen van de cliënt.

3. Reminiscentie
Reminiscentie bestaat uit interventies om herinneringen op te halen of te presenteren. Het gaat hierbij om het ophalen van positief verwerkte gebeurtenissen uit het verleden. Reminiscentie geeft de zorgverlener of het familielid een handvat om de interactie en mate van communicatie te verhogen. Door het kijken naar oude foto’s uit het eigen verleden, met oude voorwerpen aan de slag te gaan of te luisteren naar herkenbare muziek, geef je de cliënt een vertrouwd gevoel. Kennis over het levensverhaal van de persoon met dementie is een voorwaarde om reminiscentie toe te kunnen passen.

Om achter het levensverhaal van een cliënt te komen, is een samenwerking met familie vaak essentieel. Laat de familie bijvoorbeeld een levensboek maken of foto’s verzamelen waarbij de nadruk ligt op de mooiste en belangrijkste momenten uit het leven van de cliënt. Is er geen of moeilijk contact met de naaste familie? Zorg dan door middel van herkenbare plaatjes, foto’s en voorwerpen of je zelf achter de interesses kunt komen van de cliënt.

"Om achter het levensverhaal van een cliënt te komen, is een samenwerking met familie vaak essentieel."

Reminiscentie wordt veelal gebruikt in de ouderenzorg. Echter krijgen ze ook in de gehandicaptenzorg te maken met steeds ouder wordende mensen en ontstaat er vaak een combinatie tussen dementie en een verstandelijke beperking.

4. Snoezelen
Snoezelen is een combinatie van snuffelen en doezelen. Het is een van de oudste vormen van belevingsgerichte zorg en is in 1974 ontstaan binnen de gehandicaptenzorg. Het doel van snoezelen is om alle zintuigen te prikkelen via geluid, licht, reuk en tast. Op deze manier komen er meer prikkels binnen die ontspanning en afleiding bieden, waardoor onrust en onbegrepen gedrag afneemt.

Snoezelen wordt vaak gedaan door de cliënt te verplaatsen naar een speciaal ingerichte snoezelruimte, waarin diverse materialen die de zintuigen prikkelen zijn samengevoegd. Tegenwoordig kan ook mobiel gesnoezeld worden in de eigen kamer of omgeving met producten zoals de Qwiek.up. Hierdoor ontstaat er nog meer aansluiting op de eigen belevingswereld.

Naast bovenstaande benaderingsmethoden, zijn er ook nog andere methodieken zoals haptonomie, muziektherapie en aromatherapie die onderdeel uit kunnen maken van de belevingsgerichte zorg. De kern van belevingsgerichte zorg is een vorm van zorgen, begeleiden en ondersteunen waarbij uit wordt gegaan van het individu. Het is een zorgvorm die respect en behoud van eigenwaarde van de cliënt als uitgangspunt heeft.

Bronnen:
https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/diversen/158118-belevingsgerichte-zorg.html
Belevingsgerichte zorg in de praktijk – Orbis thuis